Nazwy handlowe i regionalne:
brzoza (Polska), Bouleau commun (Francja), Abedul (Hiszpania), Berken (Holandia), gemeine Birke, Wiessbirke (Niemcy), Björk (Szwecja), Common birch (Wielka Brytania), Betula bianca (Włochy)
Brzoza jest ważnym gatunkiem lasotwórczym. Z istniejących 120 gatunkówna świecie i 40 gatunków na półkuli pólnocnej w Polsce występuje 7 gatunków.Najwięcej rozpowszechnionym w Polsce i ważnym gatunkiem jest brzoza brodawkowata(Betula verrucosa Ehrh.). Inną często spotykaną nazwą jestbrzoza "gruczołkowata". Drzewo w sprzyjających warunkach dorasta do 30m wysokości i 80 cm średnicy pierśnicy. Największy i najstarszy odnotowanyegzemplarz brzozy rośnie w Gdańsku-Oliwie, ma 171 lat, 26 m wysokości ipierśnicę 102 cm (obwód 321 cm).
Charakterystyka drzewa i drewna
Szybko rosnące jednopienne drzewo osiągające wysokość do 25 m, przyśrednicach do ok. 60 cm; często także w postaci karłowatej. Pień do wysokościok. 12-15 m wolny od gałęzi, cylindryczny, niekiedy zniekształcony przyodziomku; na niekorzystnych siedliskach także skrzywiony. W wieku 60-80lat zatrzymuje się wzrost drzewa. Maksymalny wiek 100-120 lat. Kora mlecznobiała,dająca się oddzierać cienkimi poprzecznymi pasmami, z wiekiem pstra, spękana,gruba i czarnawa. Udział kory wynosi ok. 12%, gęstość 562 kg/m3.Biel i twardziel nie różnią się. Drewno żółtawo-białe do czerwonawo-białego,praktycznie bez twardzielowania, matowobłyszczące, w wewnętrznej strefiepnia mające plamki rdzeniowe; podobne do olchy. Strefy przyrostów słabowidoczne. Rysunek drewna od gładkiego przez prążkowany, "płomienisty",do bardzo dekoracyjnego, przy czym zwłaszcza pięknie mazerowane drewnopochodzi ze Szwecji i Finlandii. Struktura homogeniczna, często o falistymprzebiegu włókien, gęsta, drobna i równomierna. Zapachem nie wyróżnia się.Drewno jest średniej masy, niezbyt twarde, mocne, elastyczne, ciągliwei giętne.
Obróbka mechaniczna dobra i łatwa wszystkimi rodzajaminarzędzi (zarówno ręczna, jak i maszynowa); drewno trudno łupliwe; dobrzepoddaje się obróbce toczeniem, skrawaniem płaskim i obwodowym.
Suszenie dobre; wykazuje jednak znaczne skłonności do pękaniai paczenia, dlatego proces suszenia należy przeprowadzać ostrożnie i powoli.
Sklejanie dobre; zróżnicowaną zdolność na sklejanie przy zastosowaniuklejów na bazie żywic mocznikowych i fenolowych należy odnieść do zmieniającejsię zawartości substancji tłuszczowych, które podczas procesu suszeniamigrują w kierunku powierzchni.
Obróbka powierzchni bardzo dobra; powierzchniestrugane są bardzo gładkie, mają piękny połysk, dają się dobrze bejcować,polerować i lakierować; przy stosowaniu lakierów poliestrowych mogą występowaćuszkodzenia powierzchni lakierowanych.
Inne: nieodpowiednie parowanie prowadzi do powstania żółytych iczerwonych przebarwień; drewno odporne na kwasy; drewno czasem biologicznieaktywne - możliwość wystąpienia zapaleń skóry (Dermatitis):niekiedy następuje zasinienie wskutek korozji metali.
Wady drewna: krzywizny, niecylindryczność, względna ciemnatwardziel (tzw. "fałszywa twardziel"), plamki rdzeniowe, przebarwieniaoksydacyjne, pęknięcia mrozowe, zgnilizna, przebarwienia spowodowane zaatakowaniemprzez grzyby, chodniki owadzie.
Twardość niewielka; drewno podatne na zaatakowanie przez grzybyi owady, bardzo szybko zaparza się, nie jest odporne na warunki atmosferyczne.
Zastosowanie na okleiny; przeważnie jako okleiny skrawaneobwodowo do celów wewnętrznych, zewnętrznych i do produkcji sklejek; drewnona meble, okładziny i parkiet; zwłaszcza nadaje się do produkcji celulozyi papieru, płyt wiórowych i pilśniowych, do wyrobu sprzętu sportowego,budowy samolotów, skrzynek, na szpule, kołki, gwoździe drzewne, uchwyty,odpowiednie do toczenia i snycerki.
Wskazówki: zaleca się ścinkę zimową, korowanie grube, przetarcie"na ostro" wraz z korą, zraszanie lub składowanie wodne. Tarcicę układaćw stosy przewiewnie, stosując cienkie przekładki, chronić przed bezpośrednimdziałaniem słońca, zastosować ochronę czół. Drewno brzozy pozwala się uplastyczniaći zagęszczać w różnym stopniu w próbach ciśnieniowych z zastosowaniem amoniakuoraz daje się modyfikować przy udziale żywic syntetycznych.
Cechy anatomiczne: włókna libriform, pojedynczecewki naczyniowe i cewki włókniste, naczynia - rozproszone (gatunek rozpierzchłonaczyniowy);naczynia występują parami i w promieniowych grupach, miękisz podłużny -typ apotrachealno-rozproszony.
Właściwości fizyczne: gęstość w stanie zupełniesuchym - 460-610-800 kg/m3, gęstość przy wilgotności 12-15%- 510-650-830 kg/m3, gęstość po ścięciu - 800-850-900 kg/m3,skurcz: w kierunku wzdłuż włókien - 0,6%, w kierunku promieniowym - ok.5,3%, w kierunku stycznym - ok. 7,8%, objętościowy - 13,7-14,2%.
Właściwości mechaniczne: wytrzymałość nazginanie statyczne-76-147-155 MPa, moduł sprężystości przy zginaniu statycznym- 14 500-16 500 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 38-51-100 MPa, wytrzymałośćna rozciąganie w kierunku podłużnym - 35-137-270 MPa, wytrzymałość na rozciąganiew kierunku poprzecznym - ok. 7,0 MPa, udarność-4,5-10,0-13,0 J/cm2,wytrzymałość na ścinanie - 12-14,5 MPa, twardość Brinella w kierunku prostopadłymdo włókien - 22-49 MPa, ścieranie (dąb:brzozy) jak 0,6:1.
informacje: Instytut Technologii Drewna