Nazwy handlowe i regionalne:
olcha, olsza czarna (Polska), Aulne commun, Vergne (Francja), Elzen (Holandia), Erle, gemeine Erle, Schwarzerle (Niemcy), Olse (Rosja), Akceag (Turcja), Black alder (Wielka Brytania), Ontano nero, Alno ontana (Włochy).
Drzewo o średniej wysokości ok. 25 m i średnicy pierśnicy do 80 cm.Występuje w Polsce w stanie dzikim obok dwu innych gatunków: Alnus incanaMoench - olszy szarej oraz Alnus viridis DC - olszy zielonej. Na półkulipółnocnej rośnie około 30 gatunków tego drzewa. Olsza czarna obejmuje swoimzasięgiem Europę, zachodnią Syberię, sięga na północ do 63° szerokościgeograficznej, występuje też w Afryce (północno-zachodnia część). W Polsce olcha rośnie na terenie całego kraju, w Karpatach oraz Sudetachsięga regla dolnego.
Charakterystyka drzewa i drewna
Drzewo osiąga wysokość 20-25 m, niekiedy większą. Pień (strzała) dowysokości ok. 15 m jest wolny od gałęzi, o kształcie cylindrycznym, niekiedyz nabiegami korzeniowymi. Średnica pierśnicy do 100 cm, najczęściej jestjednak mniejsza, zwykle do 50 cm. Biel i twardziel są nie wyodrębnione.Drewno ma barwę czerwonawo-białą do żółto-czerwonej; pod działaniem powietrzai światła gwałtownie ciemnieje. Przyrosty roczne są słabo widoczne. Budowęma zwykle prostowłóknistą, rzadko występuje skręt włókien, struktura równomierna,niezbyt drobna. Kora u drzew młodych zielonkawa, później przechodząca wciemnobrązową do czarno-brunatnej; spękana o wysokim udziale garbników;udział kory wynosi ok. 15%, gęstość kory 426 kg/m3. Drewno jestmało dekoracyjne, ma zapach lekko kwaskowaty po ścięciu.
Obróbka mechaniczna: drewno jest lekkie, miękkie, elastyczne, mocne,obrabia się dobrze uzyskując przy tym gładkie powierzchnie; łupliwość dobra.
Suszenie przebiega dobrze, szybko; drewno nie wykazuje większychskłonności do pękania i paczenia, ma dobrą zdolność odzyskiwania kształtu;kurczy się miernie.
Sklejanie - dobre i trwałe. Obróbka powierzchni - dobra; drewnopodatne na wykańczanie bejcami i lakierami.
Ważne- drewno biologicznie aktywne; może niekiedy wywoływać stanyzapalne skóry i alergie.
Wady drewna: krzywizny, przemieszczenia rdzenia, skrętwłókien, "róże", rosochatość, przebarwienia oksydacyjne, rzadziej pęknięcia,plamki rdzeniowe, zgnilizna, przebarwienia spowodowane przez grzyby, chodnikiowadzie.
Trwałość na wolnym powietrzu niewielka; drewno bardzo dobrzeprzechowuje się w wodzie, nieodporne na zmiany warunków atmosferycznych.
Właściwości fizyczne: gęstość
w stanie zupełnie suchym - 450-510-600 kg/m3, gęstość przywilgotności 12-15% - 490-550-640 kg/m3, gęstość po ścięciu -800-850-930 kg/m3, skurcz: wzdłuż włókien - 0,5%, w kierunkupromieniowym - ok. 4,4%, w kierunku stycznym - ok. 9,3%, objętościowy -12,6-14,2%.
Właściwości mechaniczne: wytrzymałość na zginanie statyczne - 44 -97-172MPa, moduł sprężystości przy zginaniu statycznym - 7700-11 700 MPa, wytrzymałośćna ściskanie - 31-55-77 MPa, wytrzymałość na rozciąganie wzdłuż włókien- 55-94-140 MPa, wytrzymałość na rozciąganie w poprzek włókien-6,9-7,3-7,9MPa, wytrzymałość na ścinanie-3,0-4,5-6,5 MPa, wytrzymałość na zginanieudarowe - 2,5-5,4-10,8 J/cm2, twardość Brinella w kierunku równoległymdo włókien - 33-38 MPa, twardość Brinella w kierunku prostopadłym do włókien- 7-8 MPa, ścieranie (olcha : buka) jak 0,3 : 1.
informacje: Instytut Technologii Drewna